Hieronder vind je de antwoorden op de meest gestelde vragen:
Hoe lang is het broed houdbaar?
Broed van de grijze en gele oesterzwam en deuvels voor het kweken op boomstammen zijn in de koelkast (2-7 °C) zeker 4 maanden houdbaar.
Na deze periode zal de hoeveelheid energie in het broed langzaam afnemen, maar blijft het broed nog steeds bruikbaar.
Het broed van de roze oesterzwam kan het beste worden bewaard op zo’n 12 °C. Op lagere temperaturen (zoals vaak in de koelkast) zal het broed niet lang goed blijven.
Om deze reden adviseren wij om het broed op een zo koel mogelijke plaats, maar niet kouder dan 10 °C te bewaren, maar vooral om dit broed zo snel mogelijk na ontvangst te gebruiken.
Het broed dat ik heb ontvangen is al helemaal wit en doorgroeid met schimmel, kan ik dit nog gebruiken?
Dat het broed al goed doorgroeit is zodra je dit thuis ontvangt is heel normaal, en zeker geen probleem.
Het broed zal tijdens de bezorging wat temperatuurschommelingen meemaken, en kan dan al beginnen met groeien. Daardoor kan het wat meer één grote brok worden en lijkt het niet op het zakje met losse korrels die je mogelijk op foto’s voorbij ziet komen.
Alle energie is echter nog aanwezig in het zakje, het enige wat je moet doen is bij het opstarten van de growkit/kweekset zorgen dat je de “brok” met broed goed losmaakt met je handen, zodat deze goed verspreid worden door het koffiedik.
Hoeveel koffiedik heb ik nodig voor het kweekproces?
Voor het opstarten van je growkit of starterset heb je zo’n 100 gram aan koffiedik nodig. Deze hoeveelheid heb je al bij het zetten van een paar kopjes koffie.
Het bijvullen gaat vervolgens laagsgewijs, waarbij je om de 3-7 dagen telkens weer een laagje van 100 – 200 gram aan koffiedik kunt toevoegen.
Je hoeft dus geen koffiedik op te sparen, doe dit ook niet, want je wilt zo vers mogelijk koffiedik gebruiken om de oesterzwam de beste groeikansen te geven.
Uiteindelijk past er in een growkit van 3 liter zo’n 2 kg aan koffiedik.
Ik heb groene schimmel in mijn growkit, wat nu?
Groene schimmel (Trichoderma) is de grootste “vijand” van de oesterzwam tijdens het kweekproces. Deze kan bijvoorbeeld verschijnen als het materiaal niet goed is schoongemaakt, of als het koffiedik niet vochtig genoeg is.
Zorg dus dat het te gebruiken materiaal (kweek-emmer/lepel/tape/schep enz) goed schoongemaakt is. Als er toch groene schimmel opduikt, kan je dit met een schone lepel voorzichtig verwijderen, vaak zal de schimmel van de oesterzwam hier snel weer overheen groeien.
Als de hele kweekset groen is geworden door de Trichoderma, dan is het helaas te laat, en zul je opnieuw moeten beginnen met een nieuw zakje broed
Wat is de juiste vochtigheid van het koffiedik?
Het koffiedik moet niet te nat, en ook niet te vochtig zijn. Een vuistregel is dat het koffiedik de kleur van pure chocolade moet hebben.
Als de kleur lichter is, en het koffiedik meer losse korrels zijn, in plaats van de structuur van vochtige grond, dan kan je het koffiedik wat extra bevochtigen met water of een plantenspuit.
Kan ik ook een transparante emmer gebruiken voor het kweken van oesterzwammen op koffiedik?
Ook een transparante emmer, of een emmer met een transparante deksel kan worden gebruikt. Echter zal er hierdoor meer licht in de emmer binnen komen, waardoor de zwammen ook achter het plastic, in de growkit, kunnen gaan groeien. Hierdoor gaat er energie verloren die eigenlijk naar de fruitende oesterzwam moet gaan.
Het is leuk om op deze manier het groeiproces van het mycelium goed te kunnen volgen, maar het kan ten koste gaan van de hoeveelheid zwammen die kunt oogsten.
Er zitten vliegjes of wormpjes in mijn growkit
Deze kleine vliegjes, die erg lijken op fruitvliegjes, heten rouwmuggen (Fungus gnats in het engels).
Ze worden aangetrokken door de geur van mycelium en leggen daar hun eitjes in. Zorg ervoor dat de tape goed afsluit, zodat de rouwmuggen niet bij de growkit kunnen komen. Als er toch rouwmuggen in je kit komen, zie je dat aan een kaal plekje in het mycelium. De larven van de rouwmuggen eten namelijk het mycelium op. Snijd in dat geval een klein stukje mycelium weg (ongeveer zo groot als een koffiekopje) rondom het kale plekje en ga dan verder met kweken.
Moet ik de tape van mijn growkit halen?
Nee, als je de tape verwijderd kunnen er vliegjes, bacteriën en andere schimmels in je growkit komen, dus dit wil je zo lang mogelijk laten zitten. De zwammen duwen de tape zelf opzij zodra ze klaar zijn om naar buiten te groeien.
Hoe lang duurt het om oesterzwammen te kweken op koffiedik?
Reken op ongeveer vijf tot zes weken van start tot eerste oogst. Je vult je growkit laagje voor laagje bij met vers koffiedik, en telkens heeft het broed (het mycelium, oftewel het witte schimmeldradennetwerk) zo’n week nodig om die laag te koloniseren. Zit je emmer eenmaal vol en helemaal wit? Dan vormt de oesterzwam knoppen en kun je binnen ongeveer vijf dagen daarna oogsten.
Het tempo hangt af van temperatuur en vocht: bij kamertemperatuur gaat het lekker vlot, in een koude ruimte wat trager. Geduld hoort erbij, en dat maakt die eerste zelfgekweekte tros extra bevredigend. Zin om te starten? Onze koffiedik-growkit ligt voor je klaar.
Hoe vaak kun je oogsten van één growkit?
Meestal twee tot drie keer. Na je eerste oogst laat je de growkit gewoon staan, houd je hem vochtig door af en toe te benevelen, en met een beetje geluk komt er een tweede tros. Dat hangt vooral af van hoeveel vocht en energie er nog in het koffiedik zit.
Komt er geen tweede oogst meer? Dan start je hem simpel opnieuw op met een deel van de oude inhoud en vers koffiedik.
Kun je het hele jaar door paddenstoelen kweken?
Binnen wel, ja. Oesterzwammen zijn niet seizoensgebonden zoals groenten: op je aanrecht bij kamertemperatuur kun je het hele jaar door starten en oogsten. Ideaal dus, ook midden in de winter.
Buiten op een boomstam ligt dat anders. Daar volgen de zwammen het seizoen en oogst je vooral van het late voorjaar tot de herfst. Wil je jaarrond verse zwammen? Combineer dan een koffiedik-growkit voor binnen met een geënte stam voor in de tuin.
Welke houtsoort heb je nodig om paddenstoelen op een stam te kweken?
Altijd loofhout, nooit naaldhout: het hars in naaldbomen remt de groei. Verder heeft elke soort zijn eigen voorkeur. Shiitake groeit het best en het langst op inlandse eik. Oesterzwammen houden van berk, beuk, populier en wilg. Lion’s mane (de pruikzwam) doet het goed op beuk, berk en esdoorn. Ook voor enoki (het fluweelpootje) gebruik je loofhout zoals berk of populier.
Gebruik vers hout, bij voorkeur binnen zes weken na het zagen, met de schors er nog omheen. Zo krijgen ongewenste schimmels geen kans. Twijfel je welke stam je hebt? Kijk hier een een tabel met de meestvoorkomende houtensoorten en de geschikte paddenstoel, of stuur ons gerust een berichtje.
Wat is het verschil tussen broed, mycelium en deuvels?
Even de vaktaal ontrafelen. Mycelium is het levende netwerk van witte schimmeldraden, eigenlijk het “wortelstelsel” van de paddenstoel. Broed (spawn) is een dragermateriaal, meestal graan zoals rogge, dat helemaal doorgroeid is met dat mycelium. Zie het als het zaaigoed waarmee je je koffiedik of substraat inoculeert.
Deuvels (ook wel plug spawn of houtpluggen) zijn kleine houten pluggen met mycelium erop, speciaal om in geboorde gaten van een boomstam te tikken. Kortom: broed gebruik je voor kweken op koffiedik of substraat, deuvels voor kweken op hout.
Hoe bewaar je verse oesterzwammen en kun je ze invriezen?
Verse oesterzwammen blijven in de koelkast ongeveer twee tot drie dagen goed, het liefst in een papieren zak of open bakje en niet naast sterk ruikende groenten zoals ui of prei, want zwammen nemen geuren snel over.
Invriezen kan prima. Bak of blancheer ze eerst kort, laat ze uitlekken en afkoelen op keukenpapier, en stop ze dan in een diepvrieszak. Zo blijven ze ongeveer drie maanden goed. Gooi bevroren zwammen direct in een hete pan, niet eerst ontdooien, dan blijven ze het lekkerst van structuur.
Hoe gebruik je een Lion's Mane of Reishi tinctuur?
Een tinctuur is een vloeibaar paddenstoelenextract dat je makkelijk in je dagelijkse routine opneemt. Bij onze tincturen neem je 15 tot 20 druppels per dag. Schud het flesje even, en neem de druppels direct onder de tong of gemengd door water, koffie of thee. Wij maken ze zelf in kleine batches, met alleen het vruchtlichaam van paddenstoelen uit onze eigen Friese kwekerij, via een dubbele extractie (eerst in alcohol, daarna in warm water).
Aanbevolen dagdosering niet overschrijden. Een voedingssupplement is geen vervanging voor een gevarieerde voeding en gezonde leefstijl, en bewaar het buiten bereik van jonge kinderen. Gebruik je medicijnen, ben je zwanger of geef je borstvoeding? Overleg dan eerst met je arts.